Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι μία πάθηση του πεπτικού συστήματος που προκαλείται από την παλινδρόμηση του όξινου γαστρικού περιεχομένου που υπάρχει στο στομάχι προς τον οισοφάγο, και μπορεί να φθάσει ως το φάρυγγα.
Σε γενικές γραμμές η αιτία της νόσου είναι πολυπαραγοντική και όχι πλήρως διευκρινισμένη. Η κυριότερη αιτία της παλινδρόμησης είναι η
απρόσφορη χαλάρωση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα. Άλλο αίτιο μπορεί να είναι η διαφραγματοκήλη, δηλαδή η δυνατότητα του στομάχου να διεισδύει μέσα στον θώρακα, διαπερνώντας το διάφραγμα.. Στα βρέφη τις περισσότερες φορές η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι φυσιολογική και σχετίζεται με την μη ωρίμανση του σφιγκτήρα. Άλλοτε πάλι, μπορεί να μην έχει επιτευχθεί πλήρης σύγκλιση του διαφράγματος, οπότε μπορεί να υπάρξουν πιθανά πρόβλημα και σε μεγαλύτερη ηλικία
Επειδή το γαστρικό περιεχόμενο είναι όξινο, προκαλεί ερεθισμό στον οισοφάγο προκαλώντας έτσι πόνο και αίσθημα καύσου. Άλλα συμπτώματα της παλινδρόμησης να είναι ο επίμονος βήχας, έντονος πόνος στο κέντρο του θώρακα, αίσθημα βάρους στην κοιλιά, δυσπεψία και αιμορραγία μέσω εμετού. Μια χρόνια φλεγμονή του οισοφάγου μπορεί να μετατρέψει τα κύτταρα της βλεννογόνου του οισοφάγου και να τα οδηγήσει σε μια προκαρκινική κατάσταση.
Πώς αντιμετωπίζεται η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Η θεραπεία της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης έχει σαν στόχο τόσο την εξάλειψη των συμπτωμάτων, όσο και την επούλωση της οισοφαγίτιδας, εφόσον αυτή υπάρχει. Βασικές συμβουλές είναι:
• Μικρά, συχνά και ελαφριά γεύματα καθ’όλη την διάρκεια της ημέρας (τουλάχιστον πέντε). Να αποφεύγονται τα μεγάλα γεύματα γιατί αυξάνουν την γαστρική πίεση και χαλαρώνουν την κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα με αποτέλεσμα εμφάνιση παλινδρόμησης.
• Αποφυγή τροφών που ερεθίζουν τον οισοφάγο όπως οι ντομάτες, ο ντοματοχυμός, τα ξινά φρούτα, χυμοί από πορτοκάλια, λεμόνια, grapefruit ή άλλα όξινα φρούτα.
• Αποφυγή πικάντικων φαγητών εκτός εάν δεν επιδεινώνουν την παλινδρόμηση και καούρες του ασθενή.
• Στην περίπτωση που ο ασθενής είναι παχύσαρκος η πίεση μέσα στην κοιλιά είναι αυξημένη λόγω του λίπους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να πιέζεται το στομάχι και ο σφιγκτήρας να μην μπορεί να ανταπεξέλθει, έτσι το γαστρικό περιεχόμενο παλινδρομεί. Παρόμοιο φαινόμενο μπορεί να εμφανιστεί και στις εγκύους οι οποίες θα πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό.
• Η δίαιτα πρέπει να είναι πλούσια σε πρωτεΐνη απαλλαγμένη ,όσο γίνεται, από λιπαρά όπως γάλα με χαμηλά λιπαρά, κοτόπουλο, γαλοπούλα, το ασπράδι από το αυγό, ψάρια. Η πρωτεΐνη πρέπει να είναι αυξημένη επειδή αναπληρώνει τους καταστραμμένους ιστούς στον οισοφάγο λόγω της παλινδρόμησης και βελτιώνει την λειτουργία του σφιγκτήρα
• Πρέπει να αποφεύγονται τα λιπαρά και τηγανητά φαγητά. Επίσης οι πίτες με φύλλο, κρέατα με μεγάλο ποσοστό λίπους, βούτυρο και μαργαρίνη, σιροπιαστά γλυκά, ξηροί καρποί, κρεμώδεις σάλτσες και οι σούπες το βράδυ.
• Να αποφεύγονται τα φαγητά που μειώνουν την λειτουργία του γαστροοισοφαγικού σφιγκτήρα όπως είναι η σοκολάτα, ο κανονικός και decaffeinated καφές, τσάι, δυόσμος, μέντα, κρεμμύδια, σκόρδα και οινοπνευματώδη ποτά.
• Να αποφεύγεται η πρόσληψη υγρών μαζί με το γεύμα αλλά να γίνεται μεταξύ δύο γευμάτων.
• Ο ασθενής δεν πρέπει να ξαπλώσει αμέσως αφού έχει φάει γιατί είναι πολύ πιθανό το γαστρικό περιεχόμενο να παλινδρομήσει. Πρέπει να περιμένει 2 ώρες προτού κοιμηθεί ώστε το γαστρικό περιεχόμενο να έχει προχωρήσει στο έντερο.
• Εάν ο ασθενής είναι φαγωμένος και έχει κάτσει στο κρεβάτι, πρέπει να ανασηκώνει το πάνω μέρος του σώματος του.
• Καλό είναι να μην φοριούνται σφικτά ρούχα, ο ασθενής να μη σηκώνει βαριά φορτία και να αποφεύγει την κατάχρηση φαρμάκων.
Πώς μπορεί να προληφθεί;
Για την πρόληψη της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης θα πρέπει να ακολουθείται ένας υγιεινός τρόπος ζωής, που περιλαμβάνει σωστή διατροφή, αποφυγή κατάκλισης αμέσως μετά τα γεύματα, άσκηση, διακοπή καπνίσματος και περιορισμό του αλκοόλ. Τα άτομα που έχουν εκδηλώσει τη νόσο πρέπει να ελέγχουν τους παράγοντες κινδύνου και να ακολουθούν την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, σύμφωνα με τις ιατρικές συμβουλές.