Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι χρόνιο μεταβολικό νόσημα στο οποίο η σχετική ή απόλυτη έλλειψη ινσουλίνης ευθύνεται για την αδυναμία χρησιμοποίησης της γλυκόζης από τα κύτταρα του οργανισμού. Αυτό οδηγεί σε υπεργλυκαιμία μετά από κάθε γεύμα, το οποίο περιέχει υδατάνθρακες (ψωμί, πατάτα. ζυμαρικά, κ.ά.). Η χρόνια αυτή υπεργλυκαιμία συνδυάζεται με μακροχρόνια βλάβη, δυσλειτουργία και ανεπάρκεια διαφόρων οργάνων και κυρίως των οφθαλμών, των νεφρών, των νεύρων, επίσης καρδιάς και των αρτηριών. Επίσης μπορεί προκληθούν παθήσεις των οστών, των αρθρώσεων και σεξουαλική ανικανότητα.
Οι βασικοί τύποι σακχαρώδους διαβήτη είναι:·
Διαβήτης τύπου Ι ή ινσουλινοεξαρτώμενος: Σε αυτήν την περίπτωση ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει καθόλου ινσουλίνη άρα δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την βασική πηγή ενέργειας, δηλαδή την γλυκόζη. Εμφανίζεται συνήθως στους νεαρούς ανθρώπους, αλλά υπάρχει πιθανότητα να παρουσιαστεί και στις μεγαλύτερες ηλικίες.·
Διαβήτης τύπου ΙΙ ή μη ινσουλινοεξαρτώμενος: Ο οργανισμός παράγει ινσουλίνη αλλά είτε η ποσότητά της δεν επαρκεί για τις ανάγκες του οργανισμού, είτε δε λειτουργεί αποτελεσματικά. Συχνά εμφανίζεται στους ανθρώπους σε μεγαλύτερη ηλικία και στους υπέρβαρους.
Που οφείλεται η εμφάνιση του διαβήτη:
Το βασικότερο αίτιο εμφάνισης του διαβήτη είναι η παχυσαρκία. Στην περίπτωση που ένα άτομο είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο (κυρίως όταν το σωματικό λίπος κατανέμεται στην περιοχή της κοιλιάς) παρουσιάζεται σταδιακά αυξανόμενη διαταραχή στην έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας και στην αντίσταση απορρόφησης της . Άλλοι παράγοντες είναι η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, η καθιστική και ανθυγιεινή ζωή. Επίσης υπάρχει γονιδιακή σύνδεση μεταξύ παιδιού-οικογένειας στην οποία μπορεί να οφείλεται η ινσουλινοαντίσταση και περαιτέρω εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη.
Πως μπορείτε να καταλάβετε αν έχετε διαβήτη;
Μερικά από τα συμπτώματα είναι:
Πολυουρία και νυκτουρία: Όταν η συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα είναι πολύ αυξημένη (συνήθως μετά από ένα γεύμα πλούσιο με υδατάνθρακες όπως τα γλυκά) παρατηρείται υπεργλυκαιμία και γλυκοζουρία. Δηλαδή ο οργανισμός αποβάλει την περίσσεια γλυκόζης μέσω την ούρων. Αυτό οδηγεί σε μεγάλη απώλεια ενέργειας με αποτέλεσμα την απώλεια βάρους.-
Πολυδιψία: Αποτέλεσμα της πολυουρίας είναι η αφυδάτωση που ενεργοποιεί το μηχανισμό της δίψας, προκαλώντας έτσι πολυδιψία.-
Πολυφαγία: Η πολυφαγία είναι αποτέλεσμα της μειωμένης δραστηριότητας του κέντρου κορεσμού στον ανθρώπινο εγκέφαλο.-
Αυξημένη γλυκόζη: Όταν το σάκχαρο στο αίμα, ενώ είστε νηστικός και χωρίς να έχετε φάει εννέα ώρες πριν την μέτρηση, είναι πάνω ή ίσο με 126mg/dl, ακόμα και εάν δεν έχετε κανένα σύμπτωμα.
Διατροφικές συστάσεις στη διαχείριση του σακχάρου:
-Πολλά, συχνά και μικρά γεύματα κατά την διάρκεια της ημέρας. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να αποφύγουμε δυσάρεστες υπεγλυκαιμίες αλλά και υπογλυκαιμίες που μπορεί να προκληθούν από την διαταραχή στην χρήση της ινσουλίνης. Οι διαβητικοί τύπου ΙΙ μπορούν να ωφεληθούν γιατί θα διατηρούν την γλυκόζη σε φυσιολογικά επίπεδα καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας. Οι διαβητικοί τύπου Ι πρέπει να ισοσταθμίσουν το συνολικό γλυκαιμικό φορτίο του διαιτολογίου κατά την διάρκεια της ημέρας έτσι ώστε να μην αντιμετωπίσουν υπογλυκαιμία μετά από χρήση ένεσης ινσουλίνης. Για τον σχεδιασμό τέτοιου διαιτολογίου είναι αναγκαία η συμβουλή διαιτολόγου ή διαβητολόγου.-Συστήνεται ένα διαιτολόγιο που περιλαμβάνει υδατάνθρακες από φρούτα, λαχανικά, τρόφιμα ολικής άλεσης, όσπρια και γάλα χαμηλό σε λιπαρά.-Δεν προτείνεται η μείωση των υδατανθράκων όπως προτείνουν πολλά μη-επιστημονικά περιοδικά. Πρέπει να καλύπτουν το 50-55% της ημερήσιας θερμιδικής μας πρόσληψης.-Πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο είδος των υδατανθράκων. Είναι προτιμότερη η λήψη υδατανθράκων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη ή αλλιώς σύνθετων υδατανθράκων. Αυτοί απορροφώνται βραδύτερα και έτσι δεν προκαλούν μεγάλες διακυμάνσεις στα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος. Σε αντίθεση με τους υδατάνθρακες υψηλού γλυκαιμικού δείκτη ή απλά σάκχαρα που πρέπει να αποφεύγονται λόγω του γρήγορου ρυθμού απορρόφησης και της επίδρασης τους στη γλυκαιμία. Στην περίπτωση των φρούτων, είναι προτιμότερο να τρώγονται με την φλούδα και όχι σε χυμό. Μερικά παραδείγματα φαγητών που περιέχουν υψηλού ή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη υδατανθράκων, φαίνονται παρακάτω:
· Χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη: ροδάκινα, αχλάδια, λεμόνι, δαμάσκηνα, γκρέιπφρουτ, κεράσια, μπάμιες, φακές, μπρόκολο, πιπεριές, σπανάκι, σπαράγγια, πράσα, ραδίκια, ρεβίθια αναποφλοίωτα, κολοκυθάκια, μαρούλι, ψωμί πλήρες σίκαλης, φασολάκια φρέσκα, φασόλια
· Υψηλού γλυκαιμικού δείκτη: αναψυκτικά με ζάχαρη, αρτοσκευάσματα από ραφιναρισμένο αλεύρι, βερίκοκο φρέσκο, γαριδάκια, γκοφρέτες με ζάχαρη, γλυκίσματα που περιέχουν ζάχαρη ή/και γλυκόζη (π.χ. κρουασάν), γλυκόζη και σιρόπι γλυκόζης επεξεργασμένα δημητριακά πρωινού και μούσλι με λίγες φυτικές ίνες και πολλή ζάχαρη, ζελέδες με ζάχαρη, ισοτονικά και ενεργειακά ποτά, καλαμπόκι και προϊόντα καλαμποκιού, καραμέλες με ζάχαρη, κρέμες διάφορες, κρέπες διάφορες, μπισκότα, οινοπνευματώδη ποτά που περιέχουν ζάχαρη (ειδικά λικέρ και κονιάκ), παγωτά με λίγο γάλα και πολύ ζάχαρη, πατατάκια και γενικά σνακ από πατάτα ή καλαμπόκι, παξιμαδάκια κοινά, πατάτες πουρές, πατάτες τηγανιτές, πίτες με τυποποιημένο φύλλο, ρύζι άσπρο αποφλοιωμένο
-Πρόσληψη τροφίμων πλούσια σε φυτική ίνα. Αρκετές έρευνες έδειξαν ότι τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα ήταν χαμηλότερα μετά από γεύματα πλούσια σε φυτικές ίνες κυρίως. Οι διαλυτές φυτικές ίνες είναι ωφελιμότερες για τα διαβητικά άτομα, γιατί μειώνουν την μεταγευματική γλυκαιμία και δρουν ευμενώς στα λιπίδια, ελαττώνοντας την ολική και την LDL-χοληστερόλη. Οι φυτικές ίνες υπάρχουν στα φρούτα, δημητριακά, όσπρια, λαχανικά και στα προϊόντα ολικής άλεσης.-Η πρόσληψη της πρωτεΐνης πρέπει να είναι ελάχιστα μειωμένη από το φυσιολογικό (<15% Ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης)για να αποφευχθούν φαινόμενα πρωτεινοουρίας κυρίως σε διαβητικούς που έχουν νεφρική ανεπάρκεια.-Ιδιαίτερη σημασία έχει η μείωση του προστιθέμενου αλατιού στο μαγείρεμα ή αποφυγή των επεξεργασμένων έτοιμων τροφών.-Αποφυγή των αλκοολούχων ποτών κυρίως αυτών που περιέχουν υδατάνθρακες όπως η μπύρα. Το μόνο ποτό που επιτρέπεται είναι το ξηρό κρασί και αυτό σε ορισμένες ποσότητες και πάντα με συνοδεία φαγητού. Οι διαβητικοί τύπου ΙΙ μπορούν να πιούν κρασί με την προϋπόθεση ότι δεν είναι υπέρβαροι, υπερτασικοί ή υπερτριγλυκεριδαιμικοί. Η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ συστήνεται για τις γυναίκες να είναι 1 ποτήρι την ημέρα και για τους άντρες 2 ποτήρια την ημέρα.-Για την αποφυγή χρήσης ζάχαρης ή φρουκτόζης, υπάρχουν στην αγορά διάφορες γλυκαντικές ουσίες οι οποίες δεν έχουν ενεργειακή απόδοση όπως η ζαχαρίνη, ασπαρτάμη, ακεσουλφαμικό κάλιο, σουκραλόζη κ.α. Παρόλα αυτά, καλή θα ήταν και η γνώμη του διαιτολόγου πριν την χρήση τους.
